السيد محمد حسين الطهراني
420
معاد شناسى (فارسى)
رسول الله ، با باطن و ملكوت است ، بر حقيقت ذات ما لا اسْمَ لَه و لا رسْمَ له . و حلقهء در ، كنايه از تمسّك آن حضرت به صفت رحيميّت و عطوفت و غفّاريّت است ؛ زيرا خداوند اسمائى دارد ، و هر يك از آنها به منزلهء حلقهاى است ، هر كدام را بكوبند از ناحيهء همان اسم گشوده مىشود . قُلِ ادْعُوا اللَّهَ أَوِ ادْعُوا الرَّحْمنَ أَيًّا ما تَدْعُوا فَلَهُ الْأَسْماءُ الْحُسْنى « 1 » . « بگو ( اى پيامبر ) : بخوانيد الله را ، و يا بخوانيد : رحمان را ! هر چه را بخوانيد براى خداوند اسماء حسنائى است ! » و لهذا مرحوم مجلسى - رضوان الله عليه - با شدّت جمود خود در باب معارف الهيّه ، در ذيل اين روايت ، چاره اى نديده است از اينكه بگويد : مراد از نظر به سوى پروردگار ، نظر به سوى عرش او ، يا به سوى كرامت او و يا به سوى نورى از انوار عظمت اوست ؛ و جلوس بر عرش ، كنايه از ظهور حكم و امر از نزد عرش است ؛ و تكلّم خداوند عبارت از خلق كلامى در آنجا مىباشد . « 2 » بارى اينگونه رفع يد از جمود بر معانى ظاهريّه را ، در تمام ابواب معارف بايد نمود ، و اختصاص به ذات خداوند و اسماء او ندارد ؛ زيرا اوّلًا الفاظ براى معانى كلّيّه وضع شدهاند ، و ثانياً روايت وارده از رسول الله صلّى الله عليه و آله :
--> ( 1 ) قسمتى از آيه 110 ، از سورهء 17 : الإسراء ( 2 ) « بحار الانوار » طبع حروفى ، ج 8 ، ص 47